اندومتریوما یا کیست شکلاتی تخمدان چیست؟

اندومتریوما که به نام کیست شکلاتی تخمدان نیز شناخته می شود، یکی از اشکال شایع و مهم بیماری اندومتریوز است. این بیماری می تواند کیفیت زندگی زنان را به طور قابل توجهی تحت تاثیر قرار دهد و در برخی موارد با درد مزمن لگنی و مشکلات باروری همراه باشد.بر اساس مقالات جدید فرانسوی و اسپانیایی، نگاه پزشکی به اندومتریوما بسیار هدفمندتر شده و تاکید اصلی بر تشخیص زودهنگام، درمان محافظه کارانه و حفظ عملکرد تخمدان است. مراجعه به متخصص زنان آگاه و باتجربه مانند دکتر مژگان سادات دادگر نقش اساسی در مدیریت صحیح این بیماری دارد.

اندومتریوما چگونه ایجاد می شود؟

اندومتریوما زمانی ایجاد می شود که بافت شبیه آندومتر رحم در داخل تخمدان رشد کند. این بافت در هر سیکل قاعدگی دچار خونریزی می شود و به مرور زمان خون تجمع یافته در کیست تیره و غلیظ می شود که به همین دلیل به آن کیست شکلاتی گفته می شود.

مطالعات منتشر شده در مجلات زنان و زایمان فرانسه و اسپانیا نشان می دهند که عوامل ژنتیکی، التهاب مزمن، اختلالات ایمنی و برگشت خون قاعدگی به داخل لگن از مهم ترین مکانیسم های ایجاد این بیماری هستند.

علائم اندومتریوما یا کیست شکلاتی

علائم این بیماری می تواند بسیار متغیر باشد و شدت آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است. شایع ترین علائم شامل موارد زیر است:

• درد شدید قاعدگی که با گذشت زمان بدتر می شود

• درد مزمن لگنی

• درد هنگام نزدیکی

• درد هنگام اجابت مزاج یا ادرار در دوران قاعدگی

• ناباروری یا کاهش شانس بارداری

• احساس سنگینی یا فشار در ناحیه لگن

برخی زنان ممکن است هیچ علامت واضحی نداشته باشند و کیست به صورت اتفاقی در سونوگرافی تشخیص داده شود.

تشخیص اندومتریوما 

سونوگرافی واژینال تخصصی

اندومتریوما معمولا به صورت کیستی با محتویات همگن و اکوهای داخلی مشخص دیده می شود. پیشرفت های جدید در تصویربرداری باعث افزایش دقت تشخیص شده است.

ام ار ای لگن

در موارد خاص یا پیش از جراحی، ام ار ای برای بررسی دقیق تر وسعت بیماری و درگیری بافت های اطراف توصیه می شود.

افتراق با سایر کیست ها

تشخیص تفاوت بین اندومتریوما و کیست های عملکردی یا تومورهای تخمدان اهمیت حیاتی دارد. این مرحله نیازمند تجربه بالینی بالا است و در ویزیت های تخصصی دکتر مژگان سادات دادگر با دقت بالا انجام می شود.

آیا اندومتریوما خطرناک است؟

اندومتریوما یک ضایعه خوش خیم محسوب می شود اما می تواند پیامدهای مهمی داشته باشد:

• کاهش ذخیره تخمدان

• افزایش خطر چسبندگی لگنی

• تاثیر منفی بر باروری

• درد مزمن و اختلال در زندگی روزمره

مطالعات فرانسوی و اسپانیایی تاکید می کنند که درمان عجولانه یا جراحی غیرضروری می تواند به تخمدان آسیب بزند، بنابراین انتخاب استراتژی درمانی بسیار مهم است.

درمان اندومتریوما یا کیست شکلاتی تخمدان

درمان دارویی

در بسیاری از بیماران، درمان هورمونی برای کنترل درد و جلوگیری از پیشرفت بیماری استفاده می شود. این درمان ها باید تحت نظر متخصص زنان و بر اساس شرایط فردی بیمار انتخاب شوند.

درمان جراحی

جراحی تنها در موارد خاص مانند درد شدید مقاوم، رشد سریع کیست یا مشکلات جدی باروری توصیه می شود. جراحی باید با تکنیک های محافظه کارانه انجام شود تا حداقل آسیب به بافت تخمدان وارد شود.

رویکرد ترکیبی و فردمحور

در سال 2025 تاکید اصلی پزشکی بر درمان فردمحور است. به این معنا که سن بیمار، شدت علائم، برنامه بارداری و ذخیره تخمدان همگی در تصمیم گیری نقش دارند.

اندومتریوما و ناباروری

اندومتریوما می تواند از طریق التهاب، آسیب به بافت تخمدان و اختلال در عملکرد تخمک گذاری بر باروری تاثیر بگذارد. با این حال، بسیاری از زنان مبتلا با مدیریت صحیح می توانند باردار شوند. مشاوره تخصصی قبل از هرگونه اقدام درمانی اهمیت زیادی دارد.

نقش دکتر مژگان سادات دادگر در درمان اندومتریوما

مدیریت اندومتریوما نیازمند دانش به روز، تجربه بالینی و نگاه محافظه کارانه است. دکتر مژگان سادات دادگر با استفاده از جدیدترین راهنماهای اروپایی و مقالات معتبر فرانسوی و اسپانیایی، برنامه درمانی اختصاصی برای هر بیمار ارائه می دهد. این رویکرد باعث کنترل بهتر علائم، حفظ باروری و کاهش نیاز به جراحی های غیرضروری می شود.

چه زمانی مراجعه به متخصص زنان ضروری است؟

• درد شدید و مداوم لگنی

• درد قاعدگی غیرقابل تحمل

• مشکل در باردار شدن

• تشخیص اندومتریوما در سونوگرافی

• بدتر شدن علائم با گذشت زمان

در این شرایط مراجعه به متخصص زنان باتجربه اهمیت ویژه ای دارد.

جمع بندی

اندومتریوما یا کیست شکلاتی تخمدان یکی از چالش برانگیزترین بیماری های خوش خیم زنان است که نیازمند تشخیص دقیق و درمان اصولی است.رویکرد پزشکی بر پایه درمان محافظه کارانه، حفظ باروری و بهبود کیفیت زندگی بیماران است. انتخاب متخصص زنان آگاه مانند دکتر مژگان سادات دادگر می تواند نقش تعیین کننده ای در مسیر درمان ایمن و موثر داشته باشد.