دیسپلازی دهانه رحم: یک مرور جامع
تعریف و مفهوم دیسپلازی دهانه رحم
دیسپلازی دهانه رحم به عنوان یک وضعیت پیشسرطانی تعریف میشود که در آن سلولهای غیرطبیعی روی سطح دهانه رحم رشد میکنند. دهانه رحم، که به عنوان سرویکس نیز شناخته میشود، بخشی از دستگاه تولید مثلی زنان است که به عنوان ورودی رحم عمل میکند و به قسمت بالایی واژن متصل است. این وضعیت به نام نئوپلازی داخل اپیتلیال دهانه رحم (CIN) نیز شناخته میشود. اصطلاح “داخل اپیتلیال” به این معناست که سلولهای غیرطبیعی در سطح بافت اپیتلیال دهانه رحم حضور دارند و به لایههای عمیقتر نفوذ نکردهاند. واژه “نئوپلازی” به رشد غیرطبیعی سلولها اشاره دارد که میتواند به مرور زمان به سرطان تبدیل شود.
اهمیت و جدیت دیسپلازی دهانه رحم
با شنیدن واژه “پیشسرطانی”، بسیاری از افراد دچار نگرانی میشوند، اما باید توجه داشت که اکثر موارد دیسپلازی دهانه رحم به سرطان منجر نمیشوند. تشخیص دیسپلازی دهانه رحم نشاندهنده این است که ممکن است در آینده به سرطان دهانه رحم مبتلا شوید، اما این امر قطعی نیست. اگر این وضعیت بدون درمان باقی بماند، ممکن است به مرور زمان به سرطان تبدیل شود، اما این فرآیند معمولاً سالها طول میکشد. این زمان به پزشکان فرصت میدهد تا با نظارت و درمان مناسب از پیشرفت آن جلوگیری کنند.
طبقهبندی دیسپلازی دهانه رحم
دیسپلازی دهانه رحم در گذشته به صورت خفیف، متوسط و شدید طبقهبندی میشد، اما امروزه سیستم طبقهبندی جدیدی بر اساس میزان درگیری بافت اپیتلیال دهانه رحم توسط سلولهای غیرطبیعی استفاده میشود. این طبقهبندی به نام نئوپلازی داخل اپیتلیال دهانه رحم (CIN) شناخته میشود و شامل سه درجه است:
CIN 1: این درجه به سلولهای غیرطبیعی اشاره دارد که حدود یکسوم ضخامت اپیتلیوم را تحت تأثیر قرار میدهند. این نوع از دیسپلازی به ندرت به سرطان تبدیل میشود و اغلب به طور خودبخود برطرف میشود.
CIN 2: در این حالت، سلولهای غیرطبیعی حدود یکسوم تا دوسوم اپیتلیوم را درگیر میکنند. این نوع دیسپلازی ممکن است نیاز به درمان داشته باشد تا از پیشرفت به سمت سرطان جلوگیری شود.
CIN 3: در این درجه، سلولهای غیرطبیعی بیش از دوسوم اپیتلیوم را تحت تأثیر قرار میدهند و نیاز به مداخله درمانی جدیتری دارند.
گروههای در معرض خطر
دیسپلازی دهانه رحم عمدتاً در افرادی رخ میدهد که از نظر جنسی فعال هستند و دارای قسمتهای تولید مثلی زنانه در زمان تولد (AFAB) هستند، از جمله زنان سیسجندر، مردان ترنسجندر و افراد غیرباینری با دهانه رحم. این وضعیت به ویژه در افرادی که به ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) آلوده شدهاند، شایع است. HPV به عنوان شایعترین عفونت مقاربتی در ایالات متحده شناخته میشود.
شیوع دیسپلازی دهانه رحم
سالانه بین 250,000 تا 1 میلیون زن سیسجندر در ایالات متحده به دیسپلازی دهانه رحم تشخیص داده میشوند. این وضعیت بیشتر در میان زنان در سنین باروری، به ویژه در سنین 25 تا 35 سال، مشاهده میشود.
علائم و علل دیسپلازی دهانه رحم
دیسپلازی دهانه رحم معمولاً علائمی ایجاد نمیکند و اغلب در طی تستهای غربالگری مانند پاپ اسمیر تشخیص داده میشود. در برخی موارد نادر، ممکن است لکهبینی نامنظم واژینال یا لکهبینی پس از رابطه جنسی مشاهده شود.
علل ایجاد دیسپلازی دهانه رحم
دیسپلازی دهانه رحم عمدتاً به علت عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد میشود. این ویروس از طریق تماس جنسی منتقل میشود و بیش از 100 نوع مختلف دارد. برخی از انواع HPV، مانند HPV-16 و HPV-18، احتمال بیشتری دارند که دستگاه تولید مثلی را آلوده کرده و باعث دیسپلازی شوند. سیستم ایمنی بدن معمولاً میتواند ویروس را از بین ببرد، اما در برخی موارد، عفونت پایدار میماند و منجر به رشد سلولهای غیرطبیعی میشود.
تشخیص دیسپلازی دهانه رحم
تشخیص دیسپلازی دهانه رحم معمولاً از طریق تست پاپ اسمیر انجام میشود. اگر نتایج پاپ اسمیر غیرطبیعی باشد، پزشک ممکن است کولپوسکوپی را برای بررسی دقیقتر دهانه رحم انجام دهد. در این روش، از یک دستگاه نوری برای مشاهده سلولهای غیرطبیعی استفاده میشود و ممکن است نمونهبرداری برای بررسی دقیقتر انجام شود.
مدیریت و درمان دیسپلازی دهانه رحم
درمان دیسپلازی دهانه رحم بستگی به شدت وضعیت، سن بیمار، وضعیت سلامتی و ترجیحات درمانی دارد. در موارد دیسپلازی خفیف (CIN 1)، معمولاً نیاز به درمان نیست و وضعیت خود به خود بهبود مییابد. در موارد شدیدتر (CIN 2 و CIN 3)، ممکن است نیاز به روشهای درمانی مانند روش برش الکتریکی حلقه (LEEP) یا بیوپسی مخروطی باشد.
پیشگیری از دیسپلازی دهانه رحم
پیشگیری از دیسپلازی دهانه رحم عمدتاً از طریق جلوگیری از عفونت HPV انجام میشود. واکسیناسیون علیه HPV، انجام تستهای پاپ اسمیر منظم و رعایت اصول رابطه جنسی ایمنتر از جمله روشهای پیشگیری هستند. واکسنهای تایید شده مانند Gardasil® و Cervarix® میتوانند از انواع HPV مرتبط با دیسپلازی دهانه رحم پیشگیری کنند.
چشمانداز و پیشآگهی
چشمانداز دیسپلازی دهانه رحم با تشخیص زودهنگام بسیار خوب است. با برداشتن یا تخریب سلولهای غیرطبیعی، خطر پیشرفت به سرطان به طور قابل توجهی کاهش مییابد. پس از درمان، پزشک ممکن است نظارتهای منظم با پاپ اسمیر را برای اطمینان از عدم بازگشت سلولهای غیرطبیعی توصیه کند.
در نهایت، درک و آگاهی از دیسپلازی دهانه رحم و اقدام به موقع برای تشخیص و درمان آن میتواند به جلوگیری از پیشرفت به سرطان دهانه رحم کمک کند. توجه به سلامت جنسی و انجام تستهای منظم از اهمیت بالایی برخوردار است.
