سرطان رحم ، یکی از شایع ترین بیماری های زنان و نوعی سرطان مربوط به دستگاه تناسلی زنان است که به دو نوع سرطان مخاط و دهانه رحم تقسیم بندی می شود. سرطان مخاط رحم ، رایج ترین نوع است و محل شروع این بیماری در لایه درونی رحم می باشد. در ادامه این مقاله دکتر مژگان دادگر ، بهترین متخصص زنان در شمال تهران ، توضیحات کاملی راجع به این نوع از سرطان زنان ارائه داده است. لازم به ذکر است که بانوان باید آگاهی از چنین بیماری را جدی بگیرند. بدین صورت انجام تست های غربالگری و تشخیصی را مهم شمرده و در راستای انجام ان ها اقدامات لازم را انجام می دهند.
چه کسانی در معرض سرطان رحم هستند؟؟
در واقع هیچ روشی برای بیان قطعی این مطلب وجود ندارد که چه کسانی بیشتر در معرض سرطان ناحیه تناسلی هستند. برخی زنان بدون اینکه فاکتور خطر جدی در آنها وجود داشته باشد به این بیماری دچار می شوند. البته ریسک فاکتورهای خطر متعددی وجود دارد که بانوان را در معرض بیماری سرطان ناحیه تناسلی زنان قرار می دهند. در ادامه می خواهیم کلیه موارد را به طور کامل بررسی نماییم :
- سن بالای 50 سال : هر چه سن بالاتر رود احتمال ابتلا به این بیماری هم بیشتر می شود. این عارضه ، عموما در میان زنان 50 تا 60 سال رخ می دهد. دلایل وقوع این بیماری هنوز به طور دقیق مشخص نیست. با این حال زنانی که دارای سطح بالایی از هورمون استروژن هستند و با هورمون های پروژسترون بدن در تعادل نیستند ، در معرض ابتلا به سرطان مخاط رحم قرار دارند.
- یائسه بودن : احتمال ابتلای زنانی که دوران یائسگی آنان به تعویق افتاده ، نیز بسیار زیاد است. همچنین در زنانی که دارای چاقی مفرط و سابقه این بیماری در خانواده هستند ، به مدت طولانی هورمون درمانی انجام داده اند و از تامکسیفن برای درمان یا پیشگیری از سرطان سینه استفاده کرده اند ؛ احتمال مبتلا شدن به سرطان رحم زیاد است.
- رژیم غذایی نامناسب و چاقی مفرط : وجود چربی حیوانی بسیار در برنامه غذایی روزانه بانوان ریسک بروز انواع مختلفی از بیماری ها از جمله سرطان ناحیه رحم را بالا می برد. همچنین چربی زیاد باعث چاقی مفر می شود که خود یکی از عوامل خطر بیماری مذکور است.
- ابتلای یکی از اعضای درجه یک خانواده به سرطان رحم، سرطان روده یا سرطان تخمدان یا سابقه خانوادگی : این بیماری ممکن است از طریق ژنتیک به صورت نسل به نسل از مادران به دختران خود منتقل گردد.
- دیابت : بیماری دیابت هم می توان نوعی ریسک فاکتور دانست. چرا که اگر این بیماری کنترل نشده باشد ، منجر به چاقی بیش از حد فرد شده و همانطور که گفتیم چاقی خود یک عامل خطرناک است.
- بیماری ها و ناهنجاری های مربوط به تخمدان : آن گروه از بانوانی که به تومور در تخمدان خود مبتلا هستند ، این عامل سطح هورمون استروژن را بالا برده و میزان هورمون پروژسترون را پایین می آورد. این تغییر سطح در تعادل هورمون ها ، ریسک عارضه مذکور را بیشتر می کند.
- استفاده از استروژن بدون پروژسترون برای جایگزینی هورمون در طول دوره یائسگی
- ناتوانی در بارداری و داشتن کمتر از پنج دوره قائدگی در سال قبل از شروع یائسگی
- مصرف تاموکسیفین داروی مورد استفاده برای پیشگیری و درمان انواع خاصی از سرطان پستان
اگر فردی هستید که یکی از موارد فوق درباره شما مصداق دارد این الزاماً بدان معنی نیست که به سرطان رحم دچار خواهید شد. ولی بهتر است برای حصول اطمینان و حفظ سلامت خود، به پزشک مراجعه کرده و تست های لازم تجویز شده توسط او را انجام دهید.
تاثیر چرخه قاعدگی و یائسگی در ابتلا به سرطان رحم
هر دو روند قاعدگی و یائسگی به نوعی می توانند فرد را در معرض این بیماری قرار دهند. گفته می شود کسانی که پیش از سن 12 سالگی دوره قاعدگی و عادت ماهیانه را تجربه می کنند ، ریسک این بیماری هم برایشان بیشتر می شود. چرا که رحم به مدت طولانی تری در معرض هورمون استروژن قرار می گیرد.
از طرف دیگر یائسگی دیر هنگام نیز برای بانوان ریسک بیماری را بالا می برد. خانم هایی که پس از 50 سالگی یائسه می شوند ، باز هم به دلیل اینکه رحم به مدت بیشتری تحت تاثیر هورمون استروژن قرار گرفته است ، ریسک بیماری سرطان رحم برایشان بالاتر است.
دلیل و علت سرطان رحم در زنان چیست ؟
هرچند دلیل دقیق این بیماری مشخص نیست ؛ اما پزشک ها معتقدند که مصرف قرص های ضد بارداری یا هرگونه کنترل هورمونی بارداری ، کنترل نکردن مرض چاقی و انواع دیابت ، وقوع سرطان مخاط را افزایش می دهد. همچنین هرچه سن افزایش یابد ، احتمال ابتلا به این نوع سرطان نیز بالا می رود. لازم به گفت است سرطان مخاط رحم با دهانه رحم تفاوت دارد. حدود 80 درصد سرطان های مخاط رحم ، توده بدخیم محسوب می شوند. یعنی این بیماری در سلول های غددی رحم ایجاد می شود. اگر این نوع سرطان رحم به موقع تشخیص داده شود ، احتمال درمان آن بسیار بالاست
عوارض ابتلا به این مشکل چیست؟
جدی ترین عارضه ناشی از ابتلا به سرطان بافت رحم، مرگ است. البته وقتی پزشک ابتلا به سرطان ناحیه تناسلی را در مراحل اولیه آن تشخیص دهد می توان اقدامات مفیدی در جهت پیشگیری از پیشرفت و درمان بیماری انجام داد.
برخی عوارض دیگر ناشی از ابتلا به سرطان اندومتر شامل موارد زیر می باشد:
- آنمی
- شیوع سرطان به بخش های دیگر بدن یا رسیدن آن به مرحله متاستاز
- عدم واکنش مثبت بدن به درمان
علائم بیماری سرطان رحم
در صورت مشاهده هرکدام از علائم زیر حتما به بهترین متخصص زنان مراجعه کنید :
- خونریزی یا ترشح خارج از دوره قاعدگی ؛ حدود 90 درصد از زنان مبتلا به سرطان دستگاه تناسلی زنان ، خونریزی غیرطبیعی از واژن خود دارند.
- از دیگر علائم سرطان دستگاه تناسلی زنان خونریزی پس از دوران یائسگی می باشد.
- دفع ادرار به سختی و همراه با درد
- وجود درد و توده در ناحیه لگن
تشخیص
تشخیص این نوع سرطان رحم ، از طریق بررسی سوابق پزشکی و معاینات بدنی صورت می پذیرد.
- معاینه داخلی لگن : از این شیوه ، برای پی بردن به وجود هر نوع توده یا تغییر شکل در رحم استفاده می شود.
- تست پاپ اسمیر : معاینه میکروسکوپی سلول های نمونه برداری شده از گردن رحم که ممکن است به توده سرطانی تبدیل شوند.
هرچند لازم به ذکر است که این تست ، سرطان مخاط رحم را شناسایی نمی کند.
- نمونه برداری مخاط رحم
- اتساع و کورتاژ
- سونوگرافی از طریق واژن
درمان سرطان مخاط ناحیه تناسلی
گزینش شیوه درمان سرطان رحم در تهران ، به وضعیت سرطان بستگی دارد ؛ یعنی آیا هنوز توده سرطانی در رحم است یا در قسمت های دیگر بدن پراکنده شده است. اکثر افراد در وهله اول ، تحت عمل جراحی قرار می گیرند. برخی از آنان ممکن است به دوره های درمانی بیشتری نیازمند باشند. به طور کلی راه های درمانی برای افراد مبتلا شامل یکی از موارد زیر می شود :
- جراحی
- پرتو درمانی
- شیمی درمانی
- هورمون درمانی
سرطان دهانه رحم
سرطان رحم ، در ماهیچه ها و بافت های رحم ایجاد می شود. ناگفته نماند که این عارضه به ندرت رخ می دهد.احتمال ابتلای زنانی که تحت پرتو درمانی در ناحیه لگن قرار گرفتند یا کسانی که تامکسیفن مصرف می کنند ، بسیار بالا است.
علائم
- خونریزی غیرمعمول از واژن ، خارج از دوره قاعدگی یا پس از دوران یائسگی
- وجود توده در واژن
- ادرار مکرر
تشخیص
در صورت تشخیص احتمالی این نوع از سرطان رحم، بهترین متخصص زنان تهران ، معاینه بدنی انجام می دهد و سوابق پزشکی فرد را بررسی می کند. او از واژن ، گردن رحم ، دهامه رحم ، لوله فالوپ ، تخمدادن ها و راست روده معاینه لگن انجام می دهد. تست پاپ اسمیر ، سونوگرافی از طریق واژن ، نمونه برداری از مخاط رحم نیز برای تشخیص این بیماری کاربرد دارند.
درمان سرطان دهانه رحم
این بیماری به یکی از شیوه های جراحی ، پرتو درمانی ، شیمی درمانی یا هورمون درمانی معالجه می شود. با توجه به میزان پیشرفت بیماری ، متخصص زنان برای درمان آن یکی از راه های درمانی ذکر شده را انتخاب می نماید.
آیا سرطان رحم کشنده است؟
باید بگویم سرطان اندام تناسلی بانوان یکی از شایع ترین سرطان ها می باشد و زمانی آغاز می شود که سلول های سالم موجود در رحم به طور قابل کنترلی شروع به رشد نمایند و توده های کوچک و بزرگی را تشکیل دهند که این توده ها می توانند خوش خیم یا بدخیم باشند. فیبروم ها ، پولیپ ها ، اندومتریوز و غیره جزء تومور های خوش خیم و توده هایی مانند آدنوکارسینوم و سارکوما توده های بدخیم و سرطانی هستند. خونریزی یا لکه بینی غیر طبیعی از ناحیه واژن یا احساس درد در ناحیه لگن و از همه مهم تر غیر طبیعی بودن نتایج پاپ اسمیر از جمله علائم سرطان رحم می باشد.
اما در خصوص اینکه آیا سرطان رحم کشنده است یا خیر باید بگویم خوشبختانه در صورتی که سرطان در مراحل ابتدایی و اولیه خود تشخیص داده شود به راحتی قابل کنترل و درمان می باشد و منجر به مرگ نخواهد شد. اما در صورتی که سرطان تشخیص داده نشود و شروع به پیشرفت کرده و به سایر بافت های بدن منتقل شود ، ممکن است میزان مرگ و میر تا حد بسیار زیادی افزایش پیدا کند. البته باید این را نیز بگویم که در صورتی که درمان موثری با توجه به شرایط بیمار یافت شود احتمال مرگ و میر کاهش پیدا خواهد کرد. با این وجود نمی توان به طور قطع در خصوص میزان مرگ و میر سرطان رحم یا سایر بیماری ها صحبت کرد.
طول عمر بیماران مبتلا به این سرطان
امروزه بر خلاف گذشته سرطان پایان راه نمی باشد و با پیشرفت های گسترده ای که در زمینه علم پزشکی رخ داده است ، درمان بخش قابل توجهی از سرطان ها محقق شده است. میزان بقا و طول عمر تخمینی فرد مبتلا به سرطان رحم معمولا از روی سن بیمار ، وضعیت سلامتی او ، نوع سرطان ، میزان پیشرفت آن (بدخیم یا خوش خیم بودن) ، مرحله بیماری و متاستاز توده های سرطانی سنجیده می شود. اما به طور کل طول عمر بیشتر افرادی که بیماری سرطان مخاط تناسلی زنان را زود تشخیص می دهند بیش از 10 سال قادر به ادامه حیات خواهند بود.
سوالات متداول
- آیا سرطان اندومتر و سرطان رحم یکسان هستند؟
سرطان بفت ناحیه تناسلی اغلب به سرطان اندومتر یا سارکوم رحم اطلاق می شود. از نظر بسیاری، این دو عبارت مشابه یکدیگرند. علت این است که سرطان اندومتر تقریباً 95 درصد کل موارد ابتلا به سرطان ناحیه تناسلی را شامل می شود. تشخیص سارکوم رحم در موارد بسیار نادر اتفاق می افتد.
- سرطان رحم تا چه اندازه شایع است؟
طبق آمار، این بیماری در ایالات متحده یکی از رایج ترین سرطان هایی است که سیستم تولید مثل در بانوان را تحت تاثیر قرار می دهد. سرطان اندومتر عمدتاً بعد از یائسگی رخ می دهد. هر ساله 65000 مورد ابتلا به این بیماری تشخیص داده می شود.
- آیا تست پاپ اسمیر برای تشخیص این بیماری قابل استفاده است؟
تست پاپ اسمیر نمی تواند برای غربالگری یا تشخیص سرطان این ناحیه مورد استفاده قرار گیرد. کاربرد این تست عمدتاً برای چک کردن سرطان دهانه رحم است.
- آیا تخمدان ها در جراحی برای درمان سرطان رحم برداشته می شوند؟
در بسیاری از افراد مبتلا ، تخمدان ها باید برداشته شوند. اگر هنوز وارد دوره یائسگی نشده اید، برداشتن تخمدان ها به معنی ورود به این دوره است. اگر سن شما کمتر از 45 سال بوده یا در حال سپری کردن دوره قبل از یائسگی هستید در خصوص لزوم حفظ تخمدان ها با تیم پزشکی خود مشورت کنید.
- بعد از جراحی چه اتفاقی می افتد؟
عوارض جانبی که می توان بعد از جراحی سرطان رحم انتظار داشت شامل موارد زیر می باشد:
- ناباروری
- یائسگی و علائم آن از قبیل خشکی واژن و عرق کردن در طول خواب شبانه
